17 października 2025 roku odbyło się spotkanie z dr Anną Borowiec i dr hab. Mateuszem Bieczyńskim – inicjatorami projektu Sztuka Poznania, spotkanie towarzyszyło wystawie Echo na piedestale w poznańskiej Galerii fotografii pf. Rozmowa była okazją do spojrzenia na Cytadelę jako przestrzeń, w której rzeźby są jednocześnie częścią codziennego krajobrazu i dziedzictwem wymagającym rozpoznania, nazwania oraz realnej opieki. Spotkanie poprowadziła kuratorka wystawy Kamila Kobierzyńska.
W pierwszej części wróciliśmy do genezy parku rzeźby na Cytadeli: kluczowych decyzji i momentów, które ukształtowały to miejsce, tego, kto i dlaczego zainicjował proces, oraz jak zmieniały się założenia w kolejnych dekadach. Ważnym wątkiem okazały się kompromisy między wizją artystyczną a funkcją parku miejskiego – i to, jak te napięcia wpływały na sposób myślenia o rzeźbach w przestrzeni wspólnej. Rozmawialiśmy też o pierwszej recepcji rzeźb: reakcjach prasy, publiczności i środowiska artystycznego oraz o tym, jak zmieniał się język opisu kolekcji. W tym kontekście wybrzmiała potrzeba możliwie pełnej i aktualnej inwentaryzacji (autorzy, daty, materiały, lokalizacje, stan zachowania) oraz wskazano „białe plamy” w historii i dokumentacji, które do dziś utrudniają spójną narrację i skuteczną opiekę.
Kolejny blok dotyczył materiałów i technik „tamtego czasu”: tego, co umożliwiały ówczesne technologie i zaplecze produkcyjne, a co ograniczało wybory artystyczne. Pojawił się temat współpracy artysta–zakład–miasto oraz pytanie, jak decyzje materiałowe i wykonawcze przekładają się dziś na kondycję obiektów wystawionych na działanie pogody. Zestawialiśmy te realia z teraźniejszością: co dziś byłoby łatwiejsze w produkcji i montażu, a co trudniejsze organizacyjnie, formalnie i finansowo. Dużo uwagi poświęcono sprawom najbardziej bieżącym: opiece i konserwacji – temu, co da się zrobić realnie tu i teraz, w wymiarze organizacyjnym, finansowym i społecznym. W tym kontekście padło też pytanie o odpowiedzialność: kto de facto odpowiada za stan i sens rzeźb (miasto, ZZM, instytucje kultury, spadkobiercy) i czy możliwy jest model współpracy, który porządkuje role oraz usprawnia działania. Rozmowa objęła również portal Sztuka Poznania: dotychczasowe efekty pracy w ramach projektu oraz plany na przyszłość, związane z porządkowaniem danych, uzupełnianiem wiedzy i udostępnianiem jej w formie przyjaznej użytkownikom. Istotnym wątkiem okazał się także park „dzisiaj”: gdy odbiorca przychodzi na spacer, a nie do galerii – jakie narzędzia działają. Dyskutowaliśmy o rozwiązaniach, które realnie podnoszą zaangażowanie: tablicach i mapach, kodach QR, ścieżkach audio, spacerach kuratorskich i języku opowieści, który nie wyklucza przypadkowego przechodnia, a jednocześnie nie spłyca treści.
Na zakończenie pojawiły się głosy o obiektach, które szczególnie rezonują – o tym, dlaczego pewne rzeźby zostają z nami na dłużej, nawet jeśli mijamy je wielokrotnie. Rozmowę domknęła perspektywa przyszłości: Cytadela za 10 lat – wizje tego, jak to miejsce mogłoby wyglądać, gdyby konsekwentną opiekę konserwatorską połączyć z mądrą komunikacją i narzędziami budującymi uważność. Głosy z publiczności sugerowały, że informacji o poszczególnych rzeźbach jest zbyt mało, co być może zainspiruje do stworzenia sieci informacji na terenie parku.
Kamila Kobierzyńska
